A jaar

Deze site is een tijdelijke oplossing om de preken van Marcel bereikbaar te maken. Klik op een link, om de desbetreffende preek te lezen. (Sorry, de opmaak van de preken is nog niet in orde.)
Indien u de preek op een klein scherm wil lezen, komt de preek niet naast, maar onder de reeks linken. U zal dus naar beneden moeten scrollen.

27e ZONDAG DOOR HET JAAR (A).   -   4 en 5 oktober 2008.

Jesaja 5 : 1 - 7.
Mattheüs 21 : 33 - 44.

Zusters en broeders,

I.     Het kiezen van een goede titel voor een boek is een kunst.  Een van de mooiste titels die ik de laatste tijd ben tegen gekomen is deze :'Misschien wisten ze alles'. (1)  Dat klinkt geheimzinnig, veelbelovend, spannend.  Maar de ondertitel brengt u dan weer enigszins naar de realiteit terug: '214 verhalen over de eekhoorn en de andere dieren'.
De eekhoorn is de hoofdfiguur.  In één van die verhalen zegt hij, tussen zijn bedrijvigheden door -en het klinkt komisch want het komt op een onverwacht moment - 'De wereld valt me tegen'.
Als je daarover begint na te denken zou het kunnen dat je tot de vaststelling komt dat de eekhoorn met zijn uitspraak niet alleen staat.  Er zijn heel wat mensen die datzelfde gevoel hebben.  Het gevoel dat de wereld tegenvalt.  Hoewel: de wereld?  Het zijn eerder de mensen die tegen vallen.
De mensen die agressief worden in het verkeer bv.  Of de mensen die de straten van een stad onveilig maken.  De mensen die corruptie en het aannemen van steekpenningen doodnormaal schijnen te vinden.  Er zijn mensen die pornografie produceren, daar kinderen voor misbruiken.  Of die immigranten smokkelen.  En dan hebben we het nog niet eens gehad over wat mensen mensen aandoen in Congo, in Darfoer, in Zimbabwe of in Kenia.
Bijna al die schandalen hebben één ding gemeenschappelijk: wie ze van dichterbij bekijkt, ontdekt altijd geld.  Veel geld, groot geld.  Aan het begin van dit derde millennium schijnt er één ding duidelijk te zijn: Er is er één, die baas is in onze wereld: dat is geld.  Wit geld, zwart geld, witgewassen geld.  Maar altijd en overal geld.
Er is in onze postmoderne tijd een droom aan stukken gevallen: de droom van een betrouwbare, eerlijke, zorgzame samenleving.  We hielden er een slechte smaak in onze mond aan over.  Soms ook een stuk kwaadheid over zoveel misdadigheid.

II.     Tegen deze achtergrond is het niet zo moeilijk om de lezingen van vandaag te verstaan.  De profeet en de evangelist, Jesaja en Mattheüs, zeggen: God kent dat gevoel ook.  Want God had ook een droom.  Een droom met betrekking tot de mensen en hun samenleving.  En Hij heeft er alles voor gedaan opdat die droom ook werkelijkheid zou worden.  Jesaja en Mattheüs vergelijken datgene wat God voor ons mensen deed met wat een wijnbouwer voor zijn wijngaard doet.
God plantte de mens op aarde, zoals de wijnbouwer zijn wijnstekjes plant.  God omringde de mens met zorg, zoals een wijngaardenier zorg draagt voor zijn wijngaard.  En God had verwachtingen van de mensen zoals een wijnbouwer van zijn wijngaard verwachtingen heeft.
Maar het liep met die wijngaard van God helemaal mis.  De wereld van de mensen bracht enkel bocht voort.  Al in de eerste generatie is er één die zijn broer doodslaat.  En die één heeft school gemaakt.  Bedrog, ontrouw, verraad, wreedheid -er is geen vorm van kwaad die je in de Bijbel niet tegenkomt.  'Vertel de Bijbel, dat illusieloze boek, iets over mensen' zegt Oosterhuis ergens. (2)  En als God profeten, dienaren van Hem, naar de mensen toe stuurt loopt het met hen meestal niet goed af.  En wanneer Hij dan in Jezus van Nazareth een nieuw begin wil maken, een nieuwe wijnstok plant, hebben ze maar twee of drie jaar nodig om die te liquideren.  Dat is dan het verhaal van de droom van God, een droom die in stukken viel, zeggen Jesaja en Mattheüs.  En dat is het dan, voor wat de lezingen van vandaag betreft.  Die eindigen hier.

III.     Maar de lezingen van één zondag zijn nooit het hele evangelie.  Aan dit verhaal over Gods gebroken droom moeten er minstens nog twee dingen worden toegevoegd.
Het eerste is dit: Wanneer je de mensen apart bekijkt, stuk voor stuk, mens voor mens, dan is het verhaal van God met die mens, die vrouw of die man, nooit af.  Niet af, zolang die mens in leven is.  Zelfs iemand als Dutroux kan nog altijd omkeren.  Dat staat onderandere in dat verhaal dat we vorige zondag hebben beluisterd.  Over die twee zonen.  En één ervan zegt tot zijn vader: 'Dat veld van u, dat kan mij gestolen worden, ik verrek het om daarop te gaan werken'.  Maar hij krijgt daar later spijt van en hij gaat toch. (Mattheüs 21: 28 - 32)  Dat kan, dat kan altijd.  Als een mens de verkeerde kant uitgaat, dan krijgt hij van God in zijn rugzak nog altijd het recht en de tijd mee om een ander te worden.  Soms moeten er blijkbaar verkeerde wegen gegaan zijn voordat een mens ertoe komt om de goede kant uit te gaan.  Men leert ook door contrastervaringen.  Dat zijn ervaringen die u duidelijk maken: zoals ik het nu doe, zo kan het niet.  Het laatste woord is nooit gezegd, zolang er leven is.  Dat is zo fundamenteel dat de Duitse theologe, Dorothée Sölle ooit zei: 'Wie zegt dat iemand zich niet kan bekeren, die is geen christen meer'.
Dat is het eerste dat moet worden toegevoegd aan die gebroken droom van God.  Het tweede is: wanneer je het geheel van de mensen en hun geschiedenis bekijkt, dan kun je er inderdaad niet onderuit dat de wijngaard van God nogal wat bocht heeft voortgebracht.  Maar -en dat is het tweede dat aan die droom van God die in stukken viel moet worden toegevoegd: God geeft het nooit op.  Ooit zal de wijngaard goed vruchten dragen -dat staat er ook, bij de profeet Jesaja. (Jes.27:2)

Er zijn vormen van liefde die onverwoestbaar zijn.  God heeft zijn mensen lief -en dat is iets dat blijvend is.  Hij is -zoals wij zingen in een kerklied 'met hart en ziel aan ons getrouwd'. (3).  'Als wij ontrouw zijn, Hij blijft trouw', zegt de auteur van de 2e brief aan Timotheus, 'want zichzelf verloochenen kan Hij niet'. (II Tim. 2: 13)  Hij heeft op aarde in Jezus van Nazareth een nieuw begin gemaakt.  Een nieuwe wijnstok geplant: 'ik ben de wijnstok, gij zijt de ranken,' zegt Jezus in het evangelie van Johannes. (Joh. 15: 1-17)  Met die ranken is er ook nog van alles scheef gegaan, in de loop van de kerkgeschiedenis.  Maar er zijn er ook geweest, in wie die wijnstok gave vruchten heeft voortgebracht: Bekende en onbekende mensen, onbekende nog het meest.
De droom van God met betrekking tot ons mensen verdwijnt niet meer van deze aarde.  Achter de liefde - achter die liefde - wordt nooit een punt gezet.  Daar staat steeds weer achter: 'Wordt voortgezet'.  Of iets als 'Volgend jaar misschien'.  En desnoods: in een nieuwe hemel, op een nieuwe aarde.  Amen.

Marcel Heyndrikx SVD

(1)     TELLEGEN Toon: Misschien wisten zij alles. Amsterdam. Ouerido. 1998.
(2)     OOSTERHUIS H. : Zien, soms even. Bilthoven, Ambo, 1972, p. 197.
(3)    OOSTERHUIS H. : Verzameld liedboek. Kampen, Kok, 2004, p. 154. Cf. Zingt Jubilate nr. 540, strofe 4.
 

© Marcel Heyndrikx - Iedereen mag deze preken en teksten gebruiken mits ze vrij en gratis voor iedereen toegankelijk blijven.